Forýmdaǵy plenarlyq sessııalardaǵy mańyzdy spıkerler qatarynda Túrkııanyń burynǵy vıse-premeri Mehmet Shımshek, 2013 jyly Foreign Policy (Foren Polısı) jýrnaly álemdegi 500 bedeldi tulǵanyń biri retinde tanyǵan Lord Lılı bar. Ol Ulybrıtanııadaǵy Lord palatasynyń múshesi, buryn Áleýmettik qamtý mınıstri qyzmetin de atqarǵan. Sondaı-aq Katardyń Saýda-О́nerkásip palatasynyń vıse-prezıdenti Mohammed Bın Taýar Al-Kavarı arnaıy keldi.
Forýmda otandyq kásipkerler ózge eldiń qaltaly azamattaryna tıimdi sharttar usynyp, ınvestısııa tartýǵa shaqyrady. Jalpy forýmnyń da basty maqsaty – shahardyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý. Sebebi Qazaqstanda jańa kásip bastaýǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Oǵan Doing bıznes kórsetkishindegi nátıje aıqyn dálel. Sondaı-aq, bıyl alǵash ret ınnovasııalyq damý máselesi dóńgelek ústel formatynda talqylanyp jatyr. Aıta keteıik, halyqaralyq forým birneshe salany qamtyǵandyqtan, pikirtalas jeti paneldik sessııaǵa bólingen.
«Forýmnyń maqsaty – bıznesti damytýdy yntalandyrý, Almatyǵa sheteldik ınvestorlardy tartý jáne jańa jumys oryndaryn ashý.
Sondaı-aq forým baǵdarlamasy aıasynda kommersııalyq kelisimderge qol qoıý rásimi josparlanyp otyr. Máselen, byltyr shara aıasynda quny 1 mıllıard dollar bolatyn 40 memorandýmǵa qol qoıylypty. Onyń ishinde 12 joba tabysty jumys istep keledi.
Forýmdy ashqan Almaty ákimi Baqytjan Saǵyntaev Almatynyń ınvestısııalyq múmkindiginiń san qyry týraly jınalǵandardyń qaperine salyp ótti.
«Almaty bıznes - klımattyń, bıznes -klımat Almatynyń múmkindigin taǵy bir synaıtyn kez keldi Sizdermen ınvestısııalyq múmkindikterdi talqylaýǵa jáne iskerlik baılanystardy ornatýǵa zor múmkindik beretin Almatynyń basty alańy – búgingi ınvestısııalyq forýmda qaýyshqanyma shyn júrekten qýanyshtymyn. Forým jumysynyń jemisti bolaryna kámil senemin!» dep atap ótti Baqytjan Saǵyntaev.
Is júzinde bul forým – Almatyda aldaǵy 30 jylǵa arnalǵan damý strategııasy qalyptasyp jatqan tarıhı sátte ótýde.
Jaqynda ǵana Almatynyń 2050 jylǵa deıingi Damý strategııasy ázirlenip, ol qala turǵyndarynyń keń talqylaýyna usynyldy.
Onyń negizgi maqsaty – ómir sapasy men bıznes múmkindikteri joǵary álemniń eń úzdik 100 qalasynyń qataryna ený.
Ol úshin myqty ekonomıkalyq negiz qajet. Qala ekonomıkasy jylyna keminde 5% qarqynmen damýy tıis.
«Nelikten álemdegi keıbir qalalar qaryshtap alǵa jyljyp, tabysqa jetedi de, al endigi bireýleri, kerisinshe, kedeılenedi? Meni San-Fransısko, Kalıfornııa mysaldary qyzyqtyrdy. Halqynyń jan basyna shaqqandaǵy San-Fransısko tabysy – eń kedeı amerıkandyq qalalyq aımaqqa qaraǵanda úsh ese joǵary. San-Fransısko tabysynyń syry nede?
Munyń syry kelesi úsh túrli sebepke baılanysty. О́mir súrýge qolaıly tamasha klımat jaǵdaılary – AQSh-tyń qolaıly kún beldeýi, damyǵan ınfraqurylym jáne AQSh-taǵy eń úzdik bıznes-klımat.
Sondaı-aq úshinshi jáne bastysy dep esepteımin. Negizgi draıverleri jańa ındýstrııalar sanalatyn qalalyq ekonomıkanyń aldyńǵy qatarly qurylymy. San-Fransısko sııaqty qalalardyń joly bizge óte qyzyqty. Qalalyq ekonomıkanyń qurylymdyq manevriniń ıdeıasy osydan shyǵady» dep atap ótti Almaty ákimi.
Dúnıejúzilik banktiń ultishilik reıtıngisinde Almaty bıznesti júrgizý jeńildigi boıynsha Qazaqstannyń barlyq óńirleri arasynda birinshi orynda tur. Taǵy bir aıryqsha oqıǵa – osy jyldyń qyrkúıeginde Fitch agenttigi bizdiń qalaǵa VVV nesıelik reıtıngin – Qazaqstannyń derbes reıtıng deńgeıin berdi, bul ınvestısııa úshin táýekeldiń tómengi deńgeıin bildiredi. Is júzinde, Qazaqstandaǵy eń úzdik bıznes-klımat – Almatyda. Sonymen qatar Ortalyq Azııadaǵy ózge birde-bir megapolıs mundaı halyqaralyq nesıelik reıtıngke ıe emes.
Qala ekonomıkasynyń kólemi – 12,1 trln teńgeni nemese 35 mlrd dollardy quraıdy. Bul – jalpy ishki ónimniń besinshi jáne salyqtardyń tórtten bir bóligi. Almaty – jalpy óńirlik ónimi jan basyna shaqqanda 19 myń dollarǵa jýyqtaıtyn, Ortalyq Azııadaǵy eń tabysty megapolıs.
Úshinshiden, ómir súrý men bıznestiń qolaıly jaǵdaılarynyń arqasynda Almaty – adam kapıtalynyń konsentratory. Bizdiń qalada eldegi jáne óńirdegi eń kreatıvti, eń batyl ári bilimdi adamdar shoǵyrlanǵan.
«Megapolıste ómir súrý sapasy men jaılylyqty arttyrý úshin biz qysqa merzimdi jáne orta merzimdi damý josparlarynyń arnaıy paketin qabyldadyq. Olar birinshi kezekte «jańa Almatyǵa» - ıaǵnı megapolıstiń shetki aýdandaryna, sondaı-aq Almaty aglomerasııasyna qatysty» dep atap ótti B. Saǵyntaev.
Almaty «aqyldy qala» ustanymyna basymdyq bere bastady. Qala ákimi osy rette josparlaý men qurylys salýda, turǵyn úımen jáne kommýnaldyq qyzmettermen qamtamasyz etýde, qaýipsizdik, kólikpen tasymaldaý, bilim berý, qoǵamdyq densaýlyq, qalany turǵyndarmen birlesip basqarýda úzdik álemdik smart-tájirıbelerdi qoldanatynyn tilge tıek etip ótti. Qala ekonomıkasynyń jańa ındýstrııasyna jáne sıfrlandyrýǵa – onyń ishinde elektrondy kommersııa men tólemder, blok-cheın, ınternet-zattar, aýqymdy derekter jáne t.b. sol sekildi perspektıvaly salalardy damytý úshin platformalar qurýǵa eleýli basymdyq jasalady.
«Ǵylymdy qajet etetin ekonomıkany damytýǵa, jańa aqparattyq tehnologııalarǵa, joǵary tehnologııalyq taýarlar óndirisin damytýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady. Almaty aıtarlyqtaı ǵylymı-tehnıkalyq áleýetke ıe. Munda elimizdegi ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy júzege asyratyn uıymdardyń 35%-y ornalasqan. Ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy oryndaıtyn barlyq qyzmetkerlerdiń 42%-y jumyspen qamtylǵan.Aldaǵy ýaqytta joǵary tehnologııalardyń halyqaralyq naryǵyna shyǵý úshin ınvestorlardy Almatynyń tıimdi ınnovasııalyq ekojúıesin jedel qalyptastyrý jumystaryna qatysýǵa shaqyramyn.Ekojúıege – joǵary oqý oryndary men ǵylymı-zertteý ınstıtýttary janyndaǵy transfert jáne tehnologııalardy kommersııalandyrý ortalyqtary, tehnologııalyq bıznes-ınkýbatorlar men tehnoparkter, ınnovasııalyq jáne IT-kvartaldar enetin bolady» dedi Almaty ákimi B. Saǵyntaev.
Kreatıvti ındýstrııalar – jaqyn bolashaqtaǵy ekonomıkanyń, ásirese úlken qalalardaǵy, eń perspektıvti baǵyty forýmda talqylanatyn basym baǵyttardyń biri. Osydan onshaqty jyldar buryn ǵana Stıv Djobstyń búgingi álemde ıdeıalar eń qundy taýarǵa aınalady degenge sený qıyn edi. «Búgingi tańda Almatyny Ortalyq Azııanyń eń kreatıvti qalasy dep aıtýǵa bolady. Elimizdiń kreatıvti sektorynyń 45% bizdiń qalamyzda shoǵyrlanǵan. Almaty – IT qalyptastyrylǵan damyǵan ǵylymy men kreatıvti ınfroqurylymy bar, jarqyn stýdenttik jastar qalasy. Bizdiń qalamyzda jyl saıyn ulttyq joǵary oqý oryndaryn daıyndaıtyn eń úzdik shyǵarmashylyq kadrlar shoǵyrlanǵan» dep atap ótti B. Saǵyntaev.
Almaty kıno óndirisi úshin qolaıly qala bolyp tabylady. Qalada orta eseppen jyldyń 220 kúninde aýa raıy jyly. Bes klımattyq aımaq, keremet peızajdar men damyǵan ınfraqurylym kez kelgen janrdaǵy, aıtalyq, tarıhıdan fentezıge deıingi fılmderdi túsirýge zor múmkindikter beredi.
Qazirdiń ózinde Almaty men Almaty oblysyn álemniń túrli elderinen kelip beınebaıandar, jarnama men derekti fılmder túsirý úshin stýdııalar kelýde.
«Barlyq qajetti jaǵdaı týǵyzý úshin qala ákimdigi janynan arnaıy organ – Almaty Film Commission qurylady. Bul qurylym bir tereze qaǵıdaty boıynsha, Almatyda jáne osy aımaqta da túsirilimderdi uıymdastyrýda sheteldik jáne otandyq kınokompanııalarǵa qoldaý kórsetetin bolady.
Kınobıznes, bilim men memleket ókilderiniń tyǵyz baılanysynyń arqasynda biz otandyq kınematografty damytyp, Almatyny álemdik kınonyń túsirý alańy jasaımyz. Bul tek qalamyzdyń ǵana bedelin kóterip qoımaıdy, sonymen qatar týrızm men shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna septigin tıgizedi.
«Qazir anımasııa stýdııalary joq esebi, bul da ınvestısııalar úshin qosymsha úlken rezerv. Bizdegi anımatorlar áleýetiniń zor ekendigine senimim mol, endi solardy júzege asyrý qajet. Almaty – «mýzyka» baǵyty boıynsha IýNESKO-nyń kreatıvti qalalar jelisine kiretin Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz qala.
Bizdiń oryndaýshylarymyz ishki jáne syrtqy naryqta suranysqa ıe týyndylar jasaı alatynyn san márte dáleldedi.
Indýstrııa, memleket, bıznes jáne bilim berý ókilderiniń birlesýimen Almatylyq mýzykanttardy qoldaý úshin arnaıy platformalar qurylatyn bolady. «Bul álemdik bıznes úshin ıgerilmegen múmkindik. Sondyqtan, kásipker myrzalar, Almaty sizder úshin bıznes álemindegi tabystylyq formýlasyna aınalady. Biz sizderdiń múmkindikterińizge jáne durys tańdaý jasaıtyndaryńyzǵa senemin» dep sózin túıindedi.
ALMATY
